PL EN
PRACA ORYGINALNA
Identyfikacja śladów orki leśnej w glebach Glebowej Powierzchni Wzorcowej w Nadleśnictwie Osie (Polska północna), na podstawie analizy danych LIDAR
 
Więcej
Ukryj
1
Nicolaus Copernicus University in Toruń, Faculty of Earth Sciences and Spatial Management, ul. Lwowska 1, 87-100 Toruń, Poland
 
 
Data nadesłania: 12-06-2026
 
 
Data ostatniej rewizji: 15-08-2026
 
 
Data akceptacji: 28-08-2026
 
 
Data publikacji online: 28-08-2026
 
 
Data publikacji: 28-08-2026
 
 
Autor do korespondencji
Bartłomiej Zawadzki   

Faculty of Earth Sciences and Spatial Management, Nicolaus Copernicus University, ul. Lwowska 1, 87-100, Toruń, Polska
 
 
Soil Sci. Ann., 2026, 77(3)235776
 
SŁOWA KLUCZOWE
STRESZCZENIE
Sieć Glebowych Powierzchni Wzorcowych (GPW) to forma ochrony gleb w Polsce, zainicjowana w 1975 roku przez Polskie Towarzystwo Gleboznawcze i Lasy Państwowe. Obecnie w Polsce funkcjonuje 135 takich powierzchni, ale od dawna nie są one odpowiednio monitorowane, a ich stan w większości przypadków pozostaje nieznany. Brak badań i ekstensywna forma ochrony budzą kontrowersje wśród leśników, którzy borykają się z ograniczeniami w zarządzaniu obszarami leśnymi o powierzchni kilkuset hektarów. Celem niniejszej pracy jest ocena aktualnego stanu gleb Glebowej Powierzchni Wzorcowej położonej w Nadleśnictwie Osie, w północnej Polsce, a w szczególności zniekształceń pokrywy glebowej powstałych w wyniku przygotowania gleby do nasadzeń (orki leśnej), w oparciu o zdalną analizę mikrorzeźby (dane LIDAR i narzędzia GIS), fotointerpretację dostępnych ortofotomap i badania terenowe. Zastosowano metodę interpolacji minimalnej krzywizny oraz próbę identyfikacji korelacji między widocznością śladów orki a wiekiem drzewostanu. W odniesieniu do obecności śladów orki leśnej wyznaczono trzy klasy stanu powierzchni gleby: brak śladów, ślady słabe i ślady wyraźne. Metoda ta umożliwiła precyzyjną identyfikację fragmentów GPW najbardziej dotkniętych orką. Ślady orki zidentyfikowano na 43% powierzchni całego GPW, z czego większość znajduje się pod drzewostanami nasadzonymi w okresie istnienia GPW. Najmniej przekształcone obszary znajdują się pod najstarszymi drzewostanami.
REFERENCJE (35)
1.
Araźny, A., Strzyżewski, T., 2018. Temperatura powietrza – rozkład przestrzenny średniej rocznej temperatury powietrza. [In:] Budzyńska, I., Belluci, I. (Eds.), Atlas województwa kujawsko-pomorskiego. Urząd Marszałkowski Województwa Kujawsko-Pomorskiego, Toruń, 38.
 
2.
Basista, I., Dębińska, E., Kozioł, K., Czerniec, J., Sosnowski, M., 2023. Micro-morphological analyses of digital terrain model in search of traces of ploughing on archaeological objects. International Journal of Conservation Science 14(1), 131–158. https://doi.org/10.36868/IJCS.....
 
3.
Berganzo-Besga, I., Orengo, H.A., Canela, J., Belarte, M.C., 2022. Potential of Multitemporal Lidar for the Detection of Subtle Archaeological Features under Perennial Dense Forest. Land 11(11), 1964. https://doi.org/10.3390/land11....
 
4.
Bogusz, J., Kłos, A., Grzempowski, P., Kontny, B., 2014. Modelling velocity field in regular grid on the area of Poland on the basis of the velocities of European permanent stations. Pure and Applied Geophysics 171(6), 809–833. https://doi.org/10.1007/s00024....
 
5.
Chojnicki, J., Kwasowski, W., Zielony, R., 2021. Ocena funkcji i przeznaczenia Glebowej Powierzchni Wzorcowej w Puszczy Białej w zależności od diagnozy siedlisk leśnych. Sylwan 165(4), 296–304. https://doi.org/10.26202/SYLWA....
 
6.
Chojnicki, J., Kwasowski, W., Wójcik, R., 2021. Ocena funkcji i przeznaczenia Glebowej Powierzchni Wzorcowej w Puszczy Białej w zależności od typologii i właściwości gleb. Sylwan 165(3), 223–232. https://doi.org/10.26202/SYLWA....
 
7.
Chojnicki, J., Kwasowski, W., Hnativ, P., 2025. Origin and properties of organic soils on the Soil Model Areas of the White Forest, NE Poland. Soil Science Annual 75(4), 1–10. https://doi.org/10.37501/soils....
 
8.
Erdede, S.B., Bektaş, S., 2020. Examining the interpolation methods used in forming the digital elevation models. Celal Bayar University Journal of Science 16(2), 207–214. https://doi.org/10.18466/cbaya....
 
9.
Filbrandt-Czaja, A., 2009. Studia nad historia szaty roślinnej i krajobrazu Borów Tucholskich. Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika. Toruń.
 
10.
Forest Management Instruction (Instrukcja urządzania lasu), 2023. Część 2. Instrukcja wyróżniania i kartowania siedlisk leśnych. Załącznik do Zarządzenia nr 116 Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z dnia 14 grudnia 2023 r.
 
11.
Gawrysiak, L., Kociuba, W., 2023. LiDAR-Derived Relief Typology of Loess Patches (East Poland). Remote Sensing 15(7), 1875. https://doi.org/10.3390/rs1507....
 
12.
Howey, M.C.L., Sullivan, F.B., Tallant, J., Kopple, R.V., Palace, M.W., 2016. Detecting Precontact Anthropogenic Microtopographic Features in a Forested Landscape with Lidar: A Case Study from the Upper Great Lakes Region, AD 1000-1600. PLOS ONE 11(9). https://doi.org/10.1371/journa....
 
13.
Jankowski, M., Rutkowska, P.A., 2024. Podzolization in a 150-year chronosequence of soils under pine timber forest on inland dunes in the Toruń Basin (Northern Poland). Catena 247, 108551. https://doi.org/10.1016/j.cate....
 
14.
Kabała, C., Bojko, O., Medynska, A., Szczepaniak, A., 2013. Spatial variability and temporal changes in the heavy metal content of soils with a deep furrow-and-ridge microrelief formed by an afforestation plowing. Environmental Monitoring and Assessment 185(6), 5141–5150. https://doi.org/10.1007/s10661....
 
15.
Kaźmierowski, C., Ceglarek, J., Cierniewski, J., Jasiewicz, J., Królewicz, S., Wyczałek, M., 2015. Soil surface roughness quantification using DEM obtained from UAV photogrammetry. Unpublished. https://doi.org/10.13140/RG.2.....
 
16.
Kowalkowski, A., Prusinkiewicz, Z., 1976. Glebowe powierzchnie wzorcowe. Las Polski 7(1976), 13–14.
 
17.
Okołowicz, W., Martyn, D., 1979. Rejony klimatyczne Polski. [In:] Atlas geograficzny. PZWK, Warszawa.
 
18.
Prusinkiewicz, Z., 1975. Aktualne problemy ochrony gleb leśnych w Polsce. Sylwan 12.
 
19.
Prusinkiewicz, Z., 1986. Glebowe powierzchnie wzorcowe (GPW) i możliwości ich wykorzystania dla celów monitoringu środowiska przyrodniczego. Materiały sympozjum, Jabłonna k. Warszawy, PTGleb., PAN, PIOŚ, Warszawa, 56–58.
 
20.
Prusinkiewicz, Z., Czapiewski, S., Wieczorek, J., 1977. Zasady zagospodarowania i urządzania glebowych powierzchni wzorcowych w Lasach Państwowych. Materiały DGLP, Lasy Państwowe NZLP i PTG, Warszawa.
 
21.
Sewerniak, P., Fifielska, D., Bednarek, R., 2014. Przekształcenia morfologii i właściwości gleb na skutek zabiegów przygotowujących glebę do odnowienia drzewostanu. [In:] Bednarek, R., Jankowski, M., Świtoniak, M. (Eds.), Antropogeniczne przekształcenia pokrywy glebowej Brodnickiego Parku Krajobrazowego. Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 25–41.
 
22.
Sewerniak, P., Gonet, S.S., Quaium, M., Słomiński, W., 2011. Przygotowanie gleby do odnowienia drzewostanu jako czynnik kształtujący pokrywę glebową na przykładzie leśnictwa Zielona w Kotlinie Toruńskiej. [In:] Jankowski, M. (Ed.), Wybrane problemy genezy, systematyki, użytkowania i ochrony gleb regionu kujawsko-pomorskiego. PTSH, PTG, Warszawa, 135–147.
 
23.
Shukla, T., Tang, W., Trettin, C.C., Chen, S.E., Allan, C., 2024. Determination of microtopography of low-relief tidal freshwater forested wetlands using LiDAR. Remote Sensing 16(18), 3463. https://doi.org/10.3390/rs1618....
 
24.
Sokołowski A.W., 1981. Puszcza Białowieska jako teren badań przyrodniczych. Sylwan 125 (06), 31–36.
 
25.
Solon, J., et al., 2018. Physico-geographical mesoregions of Poland: Verification and adjustment of boundaries on the basis of contemporary spatial data. Geographia Polonica 91(2), 143–170. https://doi.org/10.7163/GPol.0....
 
26.
Sosnowski, M., Noryśkiewicz, A.M., Czerniec, J., 2019. Examining a scallop shell-shaped plate from the Late Roman Period discovered in Osie (site no.: Osie 28, AZP 27-41/26), northern Poland. Ana­lecta Archaeologica Ressoviensia 14, 91–98. https://doi.org/10.15584/anarr....
 
27.
Sosnowski, M., Czerniec, J., Kozioł, K., Popkiewicz, O., Lewińska, P., Szombara, S., 2023. Discovering traces of the possible early first millennium AD Nordic settlements in the Lower Vistula river basin. Interdisciplinary archaeological research at the site in Osie (site no.: Osie 28, AZP 27–41/26), northern Poland. [In:] Leighton, G., Różycki, Ł., Pranke, P. (Eds.), Continuation or Change? Borders and Frontiers in Late Antiquity and Medieval Europe. Routledge, London.
 
28.
Szczegółowa Mapa Geologiczna Polski 1:50,000, Osie sheet, 2009. Państwowy Instytut Geologiczny.
 
29.
Yakar, M., Yilmaz, H.M., Yurt, K., 2010. The Effect of Grid Resolution in Defining Terrain Surface. Experimental Techniques 34(6), 23–29. https://doi.org/10.1111/j.1747....
 
30.
Yilmaz, H.M., 2007. The effect of interpolation methods in surface definition: An experimental study. Earth Surface Processes and Landforms 32(9), 1346–1361. https://doi.org/10.1002/esp.14....
 
31.
Zapłata, R., Stereńczak, K., 2016. Puszcza Białowieska, LiDAR i dziedzictwo kulturowe – zagadnienia wprowadzające. (The Białowieża Forest, LiDAR and cultural heritage – introductory issues). Raport, 239–255.
 
32.
Zielony R., Chojnicki J., 1996. Glebowe powierzchnie wzorcowe – historia, stan obecny, perspektywy. Sylwan 140(12), 83–87.
 
33.
Ustawa o ochronie przyrody, 2004. Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r., Dz.U. 2004 nr 92 poz. 880. https://isap.sejm.gov.pl/isap.....
 
34.
 
35.
 
eISSN:2300-4975
ISSN:2300-4967
Journals System - logo
Scroll to top